Θέτοντας τα νέα θεμέλια. Σε απόλυτη αντίθεση με τον τρόπο εργασίας μου μέχρι αυτή τη στιγμή, αρχίζω να δημιουργώ τέχνη ξεκινώντας από το να θέτω το όραμα κι έπειτα να εφαρμόζω ότι χρειάζεται για να το κάνω πραγματικότητα. Η τωρινή περίοδος σφίζει από νέες, ισχυρές και τολμηρές κατευθύνσεις καθώς και εξάσκηση στην τελειότητα.
Αργά και επίμονα δουλεύω στις πιο μικρές λεπτομέρειες με στόχο μα δημιουργήσω έργα που θα αντικατοπτρίζουν το πάθος μου για αριστοτεχνία χωρίς να ξεχνώ τον αρχικό στόχο κάθε έργου.
Ένα έργο φόρος τιμής σε έναν τεράστιο Έλληνα φιλόσοφο του εικοστού αιώνα, που δυστυχώς μας άφησε πολύ νωρίς. (Το κείμενο αφορά δικές μου απόψεις για το έργο του/και πέρα από τον Κυριαζόπουλο. Όποιες ανακρίβειες χρεώστε τες στη δική μου απλοϊκή ανάγνωση και σκέψη.)
Το έργο του γύρω από την φιλοσοφία της τεχνολογίας, διατυπωμένο πριν το 1971, μοιάζει σαν να γράφτηκε σήμερα.
Η Τεχνολογική Επιστήμη (και όχι η επιστήμη από μόνη της, μιας και κάθε σύγχρονη ανάλυση απαιτεί την διάμεσο της τεχνολογίας) είναι η θρησκεία του συγχρόνου ανθρώπου, που ενώ νομίζει ότι είναι άθεος - δείχνοντας έτσι πως δεν γνωρίζει καν τι σημαίνει θρησκεία - την ακολουθεί πιστά, την ίδια, αλλά και το ιερατείο της που υποδηλώνει την ενιαία γραμμή (βλέπε πρόσφατη σωστή και μη επιστήμη εν όψει κορονοϊού).
Ο Κυριαζόπουλος καταφέρνει στα έργα του: Ενώπιον της Τεχνικής (1971) & Η Καταγωγή του Τεχνικού Πνεύματος (1965) να διαπραγματευτεί, στο 1ο, το ζήτημα της αυξανόμενης χρήσης της τεχνολογίας και την ποιότητα της ζωής που αυτή φέρνει, ενώ στο 2ο, συνθέτει τους όρους με τους οποίους φτάσαμε στο τεχνικό πνεύμα - το οποίο μας διακατέχει εντός - και αυτή την πορεία είναι που προσπάθησα να αποτυπώσω σε αυτό το έργο.
Σε μια περίοδο ξέφρενης χρήσης του ai, θα ήταν ωφέλιμο να διαβάσουν όσοι επιθυμούν να γνωρίζουν γιατί επιλέγουν να χρησιμοποιούν ότι χρησιμοποιούν, έστω το μικρό βιβλίο “Ενώπιον της Τεχνικής” και όσοι θέλουν ιστορική αναδρομή και βαθύτερα αίτια την “Καταγωγή”.
Μια ανατριχιαστική διαπίστωση είναι πως το τεχνικό πνεύμα υπηρετείται χωρίς άποψη ή επιθυμία, και για αυτό ότι μπορεί να γίνει τεχνολογικά, θα γίνει, μιας και μόνο η χρήση της τεχνολογίας είναι αυτοσκοπός.
Αυτό το έργο είναι μια προσπάθεια δημιουργίας μιας εικόνας για τον φιλόσοφο Σπυρίδων Κυριαζόπουλο, μιας και ούτε φωτογραφίες του δεν κατάφερα να βρω στο διαδίκτυο παρά μόνο ένα κοντινό πορτραίτο που αποτέλεσε και την βάση για αυτό το έργο. Στόχος είναι να αποτελέσει έμπνευση για περισσότερες και καλύτερες εικόνες του, και φυσικά αυτό να βοηθήσει στην ανακάλυψη του από ένα πιο ευρύ κοινό.
Προσπάθησα να βρω τα εικονογραφικά στοιχεία που θα βοηθούσαν στην αποτύπωση των ιδεών του. Σκέφτηκα πως το πνεύμα συνηθίζεται να εικονογραφείται ως περιστέρι στην ελληνική ζωγραφική, και χρησιμοποιώντας αυτό, επιχείρησα να δείξω την πορεία του, με βάση τον Κυριαζόπουλο. Ξεκινώντας από πάνω αριστερά με την αρχαία ελληνική “βρόμικη” ύλη, την ιεροποίηση της αφετέρου (με την είσοδο του Χριστού στην ανθρώπινη ιστορία), κι έπειτα την δυτική αποϊεροποίηση της, ούτως ώστε να ανατομηθεί και τελικά να φτάσει στην τεχνική ανασύνθεση της.
Λίγα πράγματα για τα επιμέρους εικονογραφικά στοιχεία και πως οι προσωπικές μου επιλογές δεν είναι αφηρημένες. Ακριβώς το αντίθετο δηλαδή από τις σύγχρονες ai ψευδοεικόνες που δεν νοηματοδοτούν ούτε αντέχουν σε βαθιά ανάλυση.
Το πεσών φωτοστέφανο στο τρίτο περιστέρι έχει την ιδιαιτερότητα της προοπτικής, κάτι που δηλώνει το δυτικό του ιστορικό πλαίσιο, μιας κι εκεί συνήθιζαν να προσδίδουν προοπτική στα φωτοστέφανα.
Επίσης, το 4ο περιστέρι είναι απευθείας αντιγραφή από δυτικό ανατομικό σχέδιο, με υποτυπώδες (από εμένα) τις λατινικές του σημειώσεις - άλλος ένας τρόπος δήλωσης του γεωγραφικού και ιστορικού χώρου όπου αυτό συνέβη, μιας και η Ελλάδα δεν είχε ποτέ τόσο υλιστικές/νατουραλιστικές διαθέσεις.
Το αριστερό σε εμάς χέρι του εικονιζόμενου δείχνει προς τα πάνω, ένα στοιχείο που ιστορικά στην βυζαντινή ζωγραφική εικονίζει τον ελεύθερο άνθρωπο - με παραδοσιακά ιστορική αναφορά στην αρχαία ελληνική συνέλευση. Αυτό ίσως είναι δική μου άποψη περί της ελεύθερης σκέψης που κατάφερε ο Κυριαζόπουλος να διατυπώσει.
Το πουκάμισο επιλέχθηκε, εκτός από την αναφορά στην ίδια την φωτογραφία που είχα ως βάση, αλλά και για να εικονίσει την εποχή στην οποία έζησε.
Το ασήμι φόντο γύρω από το τεχνολογικό περιστέρι είναι ένας άτυπος διάλογος με το έργο του εκλιπών Στέλιου Φαϊτάκη που τα έργα του περί Νέας Θρησκείας (New Religion) βρίσκουν συνάφεια με αυτό το έργο που μου ενέπνευσε ο θαυμασμός που τρέφω για τον Σπυρίδων Κυριαζόπουλο.
Η ανοιχτή του παλάμη κρατάει μπροστά μας το τεχνολογικό περιστέρι ακριβώς γιατί ο Κυριαζόπουλος κατάφερε να το συλλάβει και να μας το προσφέρει. Κάτι ασαφές, που στα έργα του γίνεται σαφές, και που το δικό μου έργο ελπίζει να αποσαφηνίσει ακόμα περισσότερο, τουλάχιστον εικονογραφικά.
Βρείτε τα έργα του από τις Εκδόσεις Γρηγόρη.
Δίδαξε στη Σχολή Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
Ακρυλικά σε χαρτί 29.5 x 36.8εκ. 300γρ.
Copyright 2026 Κώστας Γκόγκας
